cymraeg

Y Cynllun Darllen, 1891-94

March 5, 2021 0 Comments
Y Cynllun Darllen, 1891-94

Heddiw mae clybiau darllen yn boblogaidd iawn fel ffordd i ddarganfod a rhannu llyfrau mewn cylch cymdeithasol, anffurfiol.  Yn rhannol oherwydd esiampl ‘Oprah’ yn yr Unol Daleithiau a ‘Richard and Judy’ ym Mhrydain, sefydlwyd cannoedd o gylchoedd lleol (a rhithiol, yn yr oes Cofid).  Erbyn hyn mae digon o enghreifftiau o glybiau sy’n trafod llyfrau […]

Continue Reading »

Nôl i normalrwydd?

November 14, 2020 0 Comments
Nôl i normalrwydd?

Pob heol yn wag ac yn ddistaw.    Ceir yn segur y tu allan i dai eu perchnogion.  Y  rheini yn celu y tu mewn i’w cartrefi.  Ychydig iawn o bobl i’w gweld yn yr awyr agored.  Gallech chi blannu eich traed, pe baech yn dymuno, ar hyd y llinell wen yng nghanol y ffordd, a […]

Continue Reading »

‘Ymharadwys’: Pentre Eirianell

October 16, 2020 0 Comments
‘Ymharadwys’: Pentre Eirianell

Yn ddiweddar digwyddodd imi fod mewn sgwrs ebost â thenant presennol Pentre Eirianell.  Hwn yw’r hen dŷ fferm ar ymyl Bae Dulas ar Ynys Môn lle magwyd ‘Morysiaid Môn’ – Lewis, Richard, William, Elin a Siôn (neu John) Morris – yn gynnar yn y ddeunawfed ganrif. Gwelais i’r tŷ am y tro cyntaf ym Medi […]

Continue Reading »

Anorffenedig

September 5, 2020 0 Comments
Anorffenedig

Bu farw Edward Lhuyd, un o’r ysgolheigion Cymreig mwyaf, yn ei ystafell yn Amgueddfa’r Ashmolean, Rhydychen ar 30 Mehefin 1709, yn 49 mlwydd oed. Pedair ar ddeg o flynyddoedd cyn hynny, yn 1695, argraffodd e gynllun uchelgeisiol iawn i baratoi a chyhoeddi llyfr mawr, amlgyfrolog, amlddisgyblaethol.  Teitl y cynllun oedd A design of a British […]

Continue Reading »

Llangeitho mewn lluniau

February 7, 2020 0 Comments
Llangeitho mewn lluniau

Digwydd bod yn Llangeitho y dydd o’r blaen, ac yn y pentrefan gerllaw, Capel Betws Lleucu.  Pentref digon tawel yw Llangeitho heddiw, ac fe welais neb bron ar y strydoedd.  Ond ganrif a hanner yn ôl roedd pethau’n wahanol: llawer mwy o bobl yn byw a gweithio yn yr ardal, llawer mwy o Gymraeg i’w […]

Continue Reading »

Sebon glan, sebon budr

October 11, 2019 0 Comments
Sebon glan, sebon budr

Daeth newyddion da o Lyfrgell Genedlaethol Cymru‘r wythnos yma: bod y Llyfrgell wedi prynu un o’r ddau fersiwn gwreiddiol o’r llun dyfrlliw enwog Salem gan Sydney Curnow Vosper, cyn arwerthiant yng Nghaerdydd.  Mae’n hollol briodol bod llun a ddisgrifir yn aml fel ‘eicon’ o gelf Gymreig yn cael cartref parhaol mewn sefydliad diwylliannol cenedlaethol.  Fel […]

Continue Reading »

Hanesion coll

September 7, 2019 0 Comments
Hanesion coll

Yn ôl adroddiad yn Golwg yr wythnos ddiwethaf, mae ymchwilydd yn honni fod haneswyr wedi llwyr anghofio am un o ddiwydiannau mawr Cymru, mwyngloddio am blwm ac arian yn y Canolbarth.  Ac mae’n ymddangos bod Ioan Lord hefyd yn cyhuddo prifysgolion yng Nghymru o beidio â rhoi cyfle i fyfyrwyr astudio hanes diwydiannol y wlad […]

Continue Reading »

Cymru fydd: ysbryd newydd ar droed?

August 10, 2019 0 Comments
Cymru fydd: ysbryd newydd ar droed?

Yn ôl arolwg barn a gyhoeddwyd ddydd Llun diwethaf mae mwyafrif o bobl yr Alban bellach yn cefnogi ail refferendwm ar annibyniaeth i’w gwlad.  Prin fod y newyddion hyn yn syndod.  Ers sbel mae’r nifer sydd o blaid torri’n rhydd o San Steffan yn cynyddu’n raddol, a’r gred gyffredinol oedd bod ‘etholiad’ Boris Johnson yn […]

Continue Reading »

Yn erbyn Sioe Awyr Abertawe

July 5, 2019 0 Comments
Yn erbyn Sioe Awyr Abertawe

Dros y Sul yma daw sŵn byddarol i’r awyr uwchben Bae Abertawe.  Yn ôl trefnwyr y Sioe Awyr, Cyngor Abertawe, ‘bydd perfformiadau erobatig trawiadol ac awyrennau hen a chyfoes unwaith eto’n gwefreiddio cannoedd ar filoedd o ymwelwyr’.  Y disgwyl yw y bydd dros 250,000 o bobl yn bresennol.  Honnir y bydd y Sioe yn dod […]

Continue Reading »

Offa a’r Cymry

May 12, 2019 1 Comment
Offa a’r Cymry

Offa, brenin Mercia, a fu farw yn y flwyddyn 796, yw’r unig frenin Eingl-sacsonaidd y mae ei enw yn rhan o fyd ieithyddol Cymru.  A hynny am un rheswm yn unig, oherwydd ei gysylltiad â ‘Chlawdd Offa’.  Gan ein bod ni ar fin taclo’r Clawdd ar droed, neu o leiaf y rhan ddeheuol ohono, meddyliais […]

Continue Reading »