cymraeg

‘Fabula’: Llŷr Gwyn Lewis a Borges

September 24, 2017 0 Comments
‘Fabula’: Llŷr Gwyn Lewis a Borges

Nôl ym mis Gorffennaf, yn siop lyfrau Palas Print yng Nghaernarfon, fe brynais i gasgliad newydd Llŷr Gwyn Lewis, Fabula.  Dim ond ddoe y dechreuais ei ddarllen.  Fel darllenydd confensiynol, penderfynais i gychwyn gyda’r darn cyntaf yn y gyfrol, ‘Hydref yw’r gwanwyn’.  Mae iddo is-deitl, ffug-academaidd, ‘fabula, historia ac argumentum yn yr Ariannin’, sy’n eich […]

Continue Reading »

Y Llwybr Madyn, 30 mlynedd ymlaen

August 12, 2017 0 Comments
Y Llwybr Madyn, 30 mlynedd ymlaen

Y tro hwn, y syniad oedd cyrraedd copa Cadair trwy ddilyn y Llwybr Madyn.  (Angen arna i edrych yn y geiriadur i weld bod ‘madyn’ yn hen air am lwynog neu gadno – y ‘Fox’s Path’ yw’r fersiwn Saesneg.) Dewis hollol naturiol oedd hwn, a hynny am ddau reswm.  Arhosais i’r noson gynt mewn B&B […]

Continue Reading »

‘The Llanboidy molecatcher’ gan James Lewis Walters

July 22, 2017 0 Comments
‘The Llanboidy molecatcher’ gan James Lewis Walters

Sylwais i ar y llun am y tro cyntaf llynedd. Ar y pryd roeddwn i’n chwilio am bethau eraill yn Amgueddfa Sir Gâr, yn hen Balas yr Esgob yn Abergwili. Hongiai’r llun yn swil, mewn lle anamlwg y tu ôl i ddrws. Ei destun eithriadol ac arddull medrus a ddenodd fy llygad gyntaf. Arhosodd y llun […]

Continue Reading »

Llygad crwtyn, llygad dyn: David Jones yn Rhos

May 14, 2017 0 Comments
Llygad crwtyn, llygad dyn: David Jones yn Rhos

Dair wythnos yn ôl cerddais i heibio i gapel bychan S. Trillo yn Llandrillo-yn-Rhos, heb sylweddoli mai’r llecyn hwn oedd y cyflwyniad cyntaf i Gymru i’r bardd a’r artist David Jones. Daw’r wybodaeth hon mewn llyfr mawr newydd gan Thomas Dilworth sy’n dilyn bywyd a gwaith David Jones.  Cymro oedd ei dad, Jim Jones, argraffydd […]

Continue Reading »

Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol

March 25, 2017 0 Comments
Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol

Dyma destun anerchiad i Gynulliad Blynyddol y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a gynhaliwyd yn y Neuadd Fawr, Prifysgol Abertawe ar 8 Mawrth 2017. Bum mlynedd ar hugain yn ôl des i i Brifysgol Abertawe, neu Goleg y Brifysgol Abertawe fel yr oedd hi ar y pryd, i fod yn gyfrifol am ei Llyfrgell – syndod mawr, […]

Continue Reading »

Y Garn Goch

February 27, 2017 0 Comments
Y Garn Goch

Bûm yna am y tro cyntaf rhywbryd tua diwedd y 1970au.  Cofiaf ddilyn y lôn gul, droellog o wastatir afon Tywi, i fyny’r rhiw o bentref Bethlehem, cyn parcio’r car ar droed y llwybr.  Cofiaf hefyd y waliau cerrig sychion yn amgylchynu’r ddau fryn, yn ddiamddiffyn i’r gwyntoedd o’r gorllewin – neu’n waeth, gwyntoedd dwyreiniol […]

Continue Reading »

Blwyddyn Chwedlau Cymru

January 29, 2017 0 Comments
Blwyddyn Chwedlau Cymru

I’r swyddogion yn Llywodraeth Cymru sy’n gyfrifol am baratoi cynlluniau i ddenu twristiaid i Gymru, mae ‘diwylliant’ Cymru yn broblem y mae hi bron yn amhosibl dod i afael â hi.  Y prawf diweddaraf o hynny yw’r ymgyrch bresennol Blwyddyn Chwedlau Cymru. Llynedd oedd ‘Blwyddyn Antur’, a ‘Blwyddyn y Môr’ oedd hi yn 2018: pynciau […]

Continue Reading »

Cynulliad neu Senedd?

December 9, 2016 1 Comment
Cynulliad neu Senedd?

Yn ddiweddar iawn cyhoeddodd Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru, wahoddiad inni leisio ein barn am gynnig i newid enw’r Cynulliad. Ei dadl yw bod y Cynulliad, dros y bymtheg mlynedd a mwy ers ei sefydliad, yn haeddu enw sy’n fwy urddasol a chywir na’i enw presennol, wrth i’r pwerau sy ganddo gynyddu (bydd […]

Continue Reading »

Y £5 newydd: ymlaen i’r gorffennol

October 23, 2016 2 Comments
Y £5 newydd: ymlaen i’r gorffennol

Yr wythnos ddiwethaf cyrhaeddodd fy mhapur pum punt newydd cyntaf.  Ychydig ddyddiau cyn hynny derbyniais i trwy’r post The new Fiver, taflen (uniaith Saesneg – er bod fersiwn Cymraeg ar gael) gan Fanc Lloegr sy’n ceisio esbonio’r newid a rhoi cysur i’r cyhoedd. Rhaid imi gyfaddef, yn anaml iawn y byddwn i’n aros am eiliad […]

Continue Reading »

THP-W allan heb ei het: ‘O’r Pedwar Gwynt’

August 7, 2016 1 Comment
THP-W allan heb ei het: ‘O’r Pedwar Gwynt’

Yn y gwynt a’r glaw ar faes Eisteddfod y Fenni y dydd o’r blaen prynais i gopi o Rifyn 1 o’r cylchgrawn llenyddol newydd sbon O’r pedwar gwynt. Mae O’r pedwar gwynt wedi codi fel ffenics o lwch y cylchgrawn hynafol Taliesin, a fu farw yn y gwanwyn.  Roedd Taliesin yn gyhoeddiad mor wylaidd a […]

Continue Reading »